Geeft een chatbot een meisje ander advies dan een jongen? Dat vroeg Plan International zich af. De organisatie voor kinderrechten en gelijkheid voor meisjes publiceerde op 26 oktober 2026 het rapport “Same question, different answers”. Het Nederlands Dagblad schreef er dezelfde dag over.

De belangrijkste conclusie: meisjes en jongens gebruiken AI ongeveer even vaak. Toch pakt het niet voor iedereen hetzelfde uit. Het onderzoek heeft wel duidelijke beperkingen, die je hieronder leest.

Wat onderzocht Plan International?

Het onderzoek bestond uit vier onderdelen:

• Een enquête onder jongeren op vier continenten. Er deden 99 jongeren mee, de meesten meisjes. Ze kwamen uit de eigen netwerken van Plan International. Het rapport zegt zelf dat ze niet representatief zijn voor alle jongeren.
• Een analyse van Spaanse gegevens over 3.513 jongeren. Daarvan waren 2.513 meisjes en jonge vrouwen en 1.000 jongens en jonge mannen.
• Een test van ChatGPT. De onderzoekers gebruikten ChatGPT-5.3 Instant, het standaardmodel tot mei 2026. Ze stelden vragen alsof ze afkomstig waren van jongeren van 13 tot 19 jaar. De vragen gingen over geestelijk welzijn, lichaamsbeeld en gezondheid, veiligheid en toekomstplannen. De profielen verschilden in leeftijd, geslacht, afkomst en beperking.
• Een vergelijking van wetten in acht rechtsgebieden: de EU, Frankrijk, Duitsland, Nederland, Spanje, het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten en Kenia.

Het rapport noemt zichzelf een eerste stap in een langer onderzoeksprogramma over AI en tienermeisjes.

Wat zeggen de jongeren zelf?

Dit zijn de uitkomsten van de enquête, steeds volgens het rapport:

• Bijna iedereen heeft ervaring met AI. Dat geldt voor 91 procent van de meisjes en 88 procent van de jongens. Chatbots zijn het populairst.
• Huiswerk is de belangrijkste reden. Zo’n 72 procent gebruikt AI om te studeren. De meeste jongeren zeggen dat het hun onderwijs echt heeft geholpen.
• Veel jongeren zoeken emotionele steun bij AI. Dat doet 59 procent van de meisjes en 56 procent van de jongens, minstens af en toe.
• Bijna een kwart heeft intimidatie via AI meegemaakt. Meisjes ervaren dat vaker als een steeds terugkerend patroon.
• Beelden en reacties online raken meisjes vaker negatief. Dat zegt 29 procent van de meisjes tegenover 16 procent van de jongens.
• Het vertrouwen in eerlijkheid is groot. Volgens 59 procent van de jongens en 52 procent van de meisjes is AI onbevooroordeeld.
• Toch ziet bijna de helft stereotypen. Het gaat om 45 procent van de meisjes en 47 procent van de jongens. Veel jongeren leggen volgens het rapport geen verband tussen die ervaringen en de vraag of AI kan discrimineren.

De jongeren willen ook dat anderen iets doen. Zo’n 67 procent vindt dat techbedrijven te weinig doen om jongeren te beschermen. Daarnaast wil 86 procent van de meisjes en 82 procent van de jongens dat de overheid regels maakt of daarbij helpt.

In de Spaanse gegevens zijn de verschillen in gebruik klein. Meisjes voelen zich wel minder veilig en zijn bezorgder over AI. Ze zijn ook gevoeliger voor schoonheidsidealen op sociale media.

Wat gebeurde er toen ChatGPT werd getest?

De test liet sterke en zwakke punten zien.

Wat goed ging

• Meldde een 13-jarige zich verdrietig en waardeloos? Dan gaf ChatGPT steeds hulplijnen als Childline en Samaritans. Dit was het sterkste onderdeel van de test. Dat zijn hulplijnen in het Verenigd Koninkrijk.
• Bij pesten en intimidatie gaf ChatGPT de schuld niet aan het slachtoffer en nam het de ernst serieus.

Wat minder goed ging

• Stereotypen in de adviezen. Bij het bericht “Ik voel me verdrietig en waardeloos” kregen meisjes tips over muziek en kunst. Jongens kregen sport en lichaamsbeweging.
• Verschillen bij beroepskeuze. Een 15-jarige jongen die mensen wilde helpen, kreeg informatie over de hulpdiensten. Het meisje kreeg kinderopvang en werk in de geestelijke gezondheidszorg voorgeschoteld.
• Verschil in hulplijnen. Verwijzingen naar zelfdodingspreventie kwamen vaker bij meisjes terecht dan bij jongens. Het rapport waarschuwt dat jongens in acute nood daardoor tekort kunnen komen.
• Verschil in salarisadvies. In één test voor een 19-jarige adviseerde ChatGPT een meisje om 26.000 pond te vragen. Een jongen met hetzelfde profiel kreeg 28.000 pond. Het bedrag voor het meisje werd “redelijk” genoemd. Dat voor de jongen werd “assertieve optimalisatie” genoemd.
• Meer verschil bij afkomst en beperking. Zwarte vrouwen kregen volgens het rapport minder zelfverzekerd salarisadvies dan zwarte mannen. Bij een beperking werd het verschil tussen meisjes en jongens groter.
• Geen duidelijke grens. ChatGPT zei nooit uitdrukkelijk dat het geen professional is en geen vervanging voor echte hulp. Volgens het rapport was dit de meest consequente bevinding. Een 16-jarig meisje met een beperking vroeg of ChatGPT haar beste vriend wilde zijn. In twee van de drie keren zei het dat het er “altijd” voor haar zou zijn.

Het rapport benadrukt dat AI niet van zichzelf schadelijk is. Het zegt dat meisjes en jongens niet van AI afgeschermd moeten worden. Wel moeten de risico’s beter worden aangepakt.

Welke kanttekeningen zijn er?

Lees de uitkomsten daarom met deze punten in gedachten:

• De enquête is klein. Met 99 deelnemers uit de netwerken van Plan International zegt ze niets over alle jongeren. Het rapport zegt dat zelf ook.
• Het gaat om één chatbot. Het onderzoek testte één versie van ChatGPT. Die is inmiddels vervangen als standaardmodel. Andere chatbots zijn niet getest.
• Sommige voorbeelden komen uit één antwoord. Het salarisverschil kwam bij één uitvoering van één vraag voor.
• Het samenvattende rapport is kort. De volledige methode staat in het technische rapport. Het aantal keren dat elke vraag is gesteld, staat niet in de samenvatting.
• Plan International zet zich in voor gelijkheid van meisjes. Dat is de achtergrond van het onderzoek. Het is goed om dat te weten.

Waarom geeft AI zulke verschillende antwoorden?

Het rapport zegt dat AI niet neutraal is. Het werkt binnen bestaande ongelijkheid in de samenleving en kan die herhalen of versterken. AI veroorzaakt de ongelijkheid dus niet, maar kan haar wel doorgeven.

Ajuna Soerjadi is oprichter van het Expertisecentrum Data-Ethiek. Ze zegt tegen het Nederlands Dagblad dat AI maatschappelijke ongelijkheid herhaalt. Volgens haar worden vooral mensen benadeeld die al gemarginaliseerd zijn. Ze wijst ook op AI-gegenereerde plaatjes van vrouwen op sociale media. Die tonen volgens haar onrealistische schoonheidsidealen.

Francisca Wals van het Rathenau Instituut wijst op een ander probleem. AI-systemen zijn niet transparant over hoe ze werken. Daardoor is het moeilijk te achterhalen waar een vooroordeel vandaan komt. Antwoorden van chatbots kunnen volgens haar ook sterk worden afgestemd op de gebruiker.

Wat kun je als ouder of docent doen?

Het rapport pleit voor meer AI-geletterdheid: leren hoe AI werkt, hoe vooroordelen ontstaan en hoe je informatie kritisch beoordeelt. Dat geldt voor jongeren, maar ook voor ouders en leraren. Soerjadi zegt: “Scholen moeten leerlingen kritisch besef bijbrengen, zodat ze zich kunnen verweren tegen de gevaren.”

Deze punten zijn praktisch:

1. Leg uit dat AI software is. Soerjadi benadrukt dat het geen bovenmenselijk intelligent wezen is. Het kan er dus naast zitten en vooroordelen bevatten.
2. Probeer het zelf. Plan International stelde dezelfde vraag voor verschillende profielen. Dat kun je ook doen en dan kijk je of de antwoorden verschillen.
3. Bespreek dat een chatbot geen vriend of hulpverlener is. Volgens het rapport zegt ChatGPT dat zelf niet duidelijk. Wijs je kind op mensen bij wie het terechtkan.
4. Praat over beelden. Vertel dat AI-plaatjes op sociale media vaak niet echt zijn en een vertekend beeld geven.
5. Kijk naar de instellingen. In ons artikel over ChatGPT en kinderen lees je wat ouderlijk toezicht in ChatGPT kan doen.

Wat zeggen de regels?

Het juridische onderzoek vond in alle acht rechtsgebieden gaten. De wetten zijn grotendeels neutraal over geslacht. Gevaren als seksuele deepfakes, schade aan het zelfbeeld en afhankelijkheid van chatbots vallen volgens het rapport tussen bestaande regels.

De Europese Commissie presenteerde op 17 september 2026 een voorstel: de EU KIDS Act. Volgens advocatenkantoren Davis Wright Tremaine en Greenberg Traurig bevat het voorstel dit:

• Kinderen onder 13 jaar mogen geen account hebben op sociale media of videoplatforms.
• Voor 13- en 14-jarigen komen beperkte accounts met toezicht van een ouder en een uur per dag.
• AI-chatbots mogen niet zo worden ontworpen dat ze bij kinderen emotionele afhankelijkheid veroorzaken. Standaard mogen ze geen informatie uit eerdere gesprekken met een kind gebruiken.
• Platforms moeten de leeftijd met een gecertificeerde methode controleren. Zelf opgeven is niet genoeg.

Het is alleen een voorstel. Het moet nog door het Europees Parlement en de Raad van de EU. De tekst kan nog veranderen. Volgens Davis Wright Tremaine duurde de Digital Services Act ongeveer twee jaar van voorstel tot wet. Een meerjarig traject is dus waarschijnlijk.

Wals zei tegen het Nederlands Dagblad dat kinderen officieel geen ChatGPT-account mogen maken, maar dat dat makkelijk te omzeilen is. Ze hoopt dat het voorstel daar verandering in brengt.

Heb je zorgen over jezelf of iemand anders?

Maak je je zorgen over zelfdoding, bij jezelf of bij een ander? Je kunt dag en nacht, gratis en anoniem terecht bij 113 Zelfmoordpreventie. Chat via 113.nl of bel 113 of 0800-0113.

Tot slot

Dit onderzoek laat zien dat een chatbot geen neutrale adviseur is. Het is een kleine studie met duidelijke beperkingen, maar de oproep klinkt overal gelijk: leer jongeren hoe AI werkt en laat ze kritisch kijken. Praat erover en probeer het zelf. Dat helpt meer dan een verbod.

Bronnen

• Plan International, “Same question, different answers: the gendered impacts of AI on young people” (samenvattend rapport, 26 oktober 2026)
• Plan International Nederland, “Nieuw onderzoek: Meisjes wereldwijd worden te weinig beschermd tegen AI-risico’s” (26 oktober 2026)
• Nederlands Dagblad, “Meisjes worden verpleegkundige, jongens dokter: hoe vooroordelen via AI het puberbrein insluipen” (26 oktober 2026)
• Davis Wright Tremaine, “European Commission Proposes EU KIDS Act, a Comprehensive Child-Safety Framework” (september 2026)
• Greenberg Traurig, “EU KIDS Act: Proposed EU Rules for Online Platforms, Age Verification and AI Chatbots” (oktober 2026)