Op 18 september verscheen er ineens een stijlvolle Fransman op TikTok en Instagram. Hij heette Jean Phil, had een blonde bob en een gekrulde snor, en stond vooral te schaduwboksen. Binnen enkele dagen had zijn account tientallen miljoenen views en honderdduizenden volgers. Er was alleen één probleem: Jean Phil bestaat niet. Hij is gemaakt met AI, en hij wil vooral dat je zijn cryptomunt koopt.

Wat is er aan de hand?

Volgens de NOS dachten veel mensen dagenlang dat Jean Phil echt was. Sommigen hoopten dat zelfs. Anderen waren teleurgesteld in zichzelf, omdat ze het pas laat doorhadden. Het kwartje viel toen er vergelijkbare accounts verschenen.

Jean Phil is niet de enige. Realistisch ogende AI-personages die hun “eigen” cryptomunt promoten, schieten als paddenstoelen uit de grond. Het doel is bijna altijd hetzelfde: viral gaan en mensen de zelfgemaakte munt laten kopen. Een crypto-expert die de NOS sprak, legt uit dat het vroeger veel vaardigheid vroeg om zulke video’s te maken. Nu kan iedereen elkaar direct kopiëren. Een socialemediadeskundige zegt dat de ontwikkelingen zo snel gaan dat we ze haast zelf niet kunnen bijhouden.

Hoe wordt zo’n personage gemaakt?

Het maken kost tegenwoordig weinig moeite. Er bestaan videotools waarmee je een bestaande video neemt en personages of onderdelen vervangt, terwijl de rest gelijk blijft. Dat gaat met een paar muisklikken. Ook een eigen cryptomunt maak je via een website, die het technische deel uit handen neemt. De maker promoot de munt vervolgens op sociale media. Wie erachter zit, is bij Jean Phil onbekend.

Nieuw is het idee zelf niet. Virtuele influencers bestaan al jaren. Het tijdschrift Time noemde al in 2018 een virtueel karakter een van de invloedrijkste personen op internet. Merken waren er vooral blij mee, zei een onderzoeker in 2023 tegen de NOS. Zo’n personage doet wat je wilt en wordt nooit ziek. Wat er nu bij is gekomen, is hoe makkelijk en hoe realistisch het is geworden.

Hoe verdient de maker geld?

Dat gaat anders dan je zou denken. De maker hoeft je niets rechtstreeks te verkopen. Elke keer dat mensen hun gekochte munten onderling verhandelen, houdt de maker een klein percentage over. Volgens de NOS zou dat de maker tot nu toe ongeveer 250.000 dollar hebben opgeleverd.

De crypto-expert merkt daarom op dat de maker er baat bij heeft dat de handel doorgaat. De munt had op zijn hoogtepunt een marktwaarde van bijna 11 miljoen dollar. Nadat vergelijkbare accounts verschenen en mensen doorkregen dat het om AI ging, verloor hij een groot deel van zijn waarde.

Online gingen geruchten rond dat het om een pump-en-dump zou gaan. Dan wordt een munt kunstmatig populair gemaakt, waarna de maker zijn munten met winst verkoopt en de koers instort. Volgens de NOS blijkt dat tot nu toe niet het geval. Pump-en-dump met cryptomunten is sinds 2024 verboden. De Autoriteit Financiële Markten (AFM) pakt dit soort marktmisbruik aan.

Wat zeggen de regels?

Een AI-personage lanceren is niet verboden. Wel is er sinds augustus nieuwe Europese wetgeving, de AI-verordening, die mensen beter moet beschermen. In veel gevallen moet AI-gegenereerde content een digitaal watermerk krijgen. De verordening wordt de komende jaren verder uitgerold. Bij Jean Phil is zo’n watermerk volgens de NOS bij slechts één video te zien, zowel op TikTok als op Instagram. Over onzichtbare watermerken bij tekst schreven we al in ons artikel Politici en AI-teksten.

Ook de platforms doen iets. TikTok vraagt makers al langer om realistische AI-content te labelen. Sinds 2024 gebruikt het daarvoor ook een technische standaard, die Content Credentials heet. Die labels hangen af van gegevens die in een bestand zijn opgeslagen. Volgens berichtgeving van NBC News kunnen ze worden omzeild. Een label helpt dus, maar geen label is geen bewijs dat iets echt is. Al in 2023 stelde een marketingbureau een “#ai” voor, naar het voorbeeld van “#ad” bij betaalde reclame.

Waarom het ertoe doet: een personage proeft niets

Een marketingonderzoeker legde het in 2023 treffend uit. Zegt een echte influencer dat een ijsje niet lekker is, dan zit daar een echte ervaring achter. Zegt een AI-personage “wat lekker”, dan betekent dat alleen dat een bedrijf ervoor heeft betaald. Het personage proeft niets.

Bij een cryptomunt geldt hetzelfde. Een personage dat zijn eigen munt aanprijst, heeft geen eigen ervaring en vaak ook een anoniem persoon of bedrijf achter zich. Dat maakt het moeilijker om iemand ter verantwoording te roepen als het misgaat.

Zo herken je een AI-personage

Geen van deze signalen is op zichzelf een bewijs. Samen geven ze wel een aanwijzing:

• Kijk of er een label staat. Platforms vragen om realistische AI-content te markeren, bijvoorbeeld met “AI-gegenereerd”. Staat er niets, dan zegt dat weinig.
• Let op het patroon van het account. Een gloednieuw account dat in een paar dagen miljoenen views krijgt, is opvallend. Dat was bij Jean Phil precies zo.
• Zoek naar vergelijkbare accounts. Verschijnen er in korte tijd meer personages met dezelfde stijl en dezelfde boodschap? Dan is er vaak een gedeelde aanpak.
• Zoek een echt persoon. Is er ergens een interview, een andere website of een naam die je kunt controleren? Zo niet, dan is dat een reden om voorzichtig te zijn.
• Vertrouw niet alleen op fouten in het beeld. Volgens de NOS zijn zulke video’s haast niet van echt te onderscheiden.
• Lees de reacties. Soms zien anderen het eerder dan jij.

Cryptomunten en influencers: dit zeggen de toezichthouders

Dit artikel is geen financieel advies. Wat de toezichthouders zeggen, is wel duidelijk.

De AFM noemt handelen in crypto zeer risicovol. Je kunt je volledige inleg verliezen. De waarde berust vooral op speculatie, en crypto is volgens de AFM kwetsbaar voor misleiding, oplichting en manipulatie. De toezichthouder adviseert alleen geld te gebruiken dat je kunt missen en eerst te begrijpen waarin je belegt.

De Duitse toezichthouder BaFin noemt memecoins eerder gokken dan beleggen. Wie “insidertips” van sociale media volgt, kan alles kwijtraken. Soms werken influencers samen met de makers en verkopen ze hun munten, waarna de koers instort. Dat heet een rug pull.

De AFM zag afgelopen zomer een sterke toename van vragen en meldingen over online beleggingscontent. Ze noemt daarom een paar rode vlaggen:

• Beloftes van snel rijk worden of gegarandeerd rendement.
• Druk om direct te handelen.
• Een influencer die zelf aan je aankoop verdient, bijvoorbeeld via een vergoeding of een betaalde groep.
• Een handelsplatform dat je niet terugvindt in het AFM-register, of waarvoor een waarschuwing is uitgegeven.

Wat kun je doen?

• Check eerst wie erachter zit voordat je iets koopt dat een personage aanprijst.
• Wees extra alert bij haast en winstbeloftes. Rustig nadenken kost niets.
• Controleer het platform in het register van de AFM.
• Gebruik alleen geld dat je kunt missen.
• Meld misleidende of onlabelde AI-content bij het platform. De AFM vraagt consumenten ook signalen te blijven melden.
• Praat erover met anderen, zeker met jongeren. Wie weet dat zulke personages bestaan, trapt er minder snel in.

Meer over veilig online bezig zijn vind je in onze kennisbank.

Bronnen

• NOS, “Dat gekke AI-personage op TikTok wil vooral dat je zijn crypto koopt” (8 oktober 2026)
• NOS, “Gaan AI-influencers ‘echte’ influencers vervangen? ‘Zal naast elkaar bestaan'” (2023)
• AFM, “Crypto’s”
• AFM, “Zie jij de red flags?” (finfluencers)
• AFM, persbericht over online beleggingstips en red flags (september 2026)
• Crypto Insiders, “AFM waarschuwt beleggers voor deze 4 finfluencer-signalen”
• BaFin, “Memecoins: gambling rather than investing”
• NBC News, “TikTok will automatically label AI-generated content on the platform” (2024)