Een onbekende vrouw stuurt een berichtje. Ze deelt foto’s van haar paard, haar flat en haar succesvolle leven in Londen. Maanden later is een Nederlandse man ruim 2,2 miljoen euro kwijt. Dit is geen uitzondering. Zembla liet op donderdag 8 oktober in “De slaven van de scamfabriek” zien hoe zoiets in elkaar zit.

Wat laat Zembla zien?

Zembla volgde de man, die in de uitzending Kees heet. Hij deelde zijn appjes en banktransacties met de makers. Zo konden zij de hele oplichting reconstrueren.

Het begon met een bericht van een onbekende vrouw. Ze appte elke dag, ochtend en avond, en het contact groeide. Na een week vertelde ze dat ze veel geld had verdiend met crypto. Ze legde uit hoe Kees een rekening kon openen en hij maakte 25.000 euro over.

Vier dagen later stond er 2.000 euro winst. Er werd zelfs 27.000 euro op zijn bankrekening gestort. Dat gaf vertrouwen. Daarna werd hij elke dag aangemoedigd om meer te beleggen, via een app.

Uiteindelijk had hij ongeveer 700.000 euro ingelegd, dat volgens de app 2 miljoen waard was. Een nepaccount zette hem onder druk met steeds nieuwe redenen. Hij stopte zijn hele pensioen erin en leende bij vrienden en familie. Toen bleek alles nep.

Wie zit er achter die chat?

Meestal is het niet één persoon. Achter de berichten zit een complete organisatie. Zembla sprak een Chinese man, Yihao Liu, die dit van binnenuit meemaakte.

Hij solliciteerde in 2022 op een baan als tolk in Thailand. Een chauffeur nam in Bangkok direct zijn paspoort af en bracht hem naar de grens met Myanmar. Een tolkbaan bestond niet. Hij kwam terecht in een kantoor met ongeveer 90 anderen en moest landgenoten oplichten. Weigeren betekende mishandeling.

Hij hield in het geheim bij hoeveel slachtoffers er waren. In vijf maanden tijd noteerde hij er 214. Volgens hem draait het om vertrouwen winnen en daarna een beleggingskans verkopen. Of de crypto echt bestaat, maakt niet uit. Volgens hem bestaat die munt nooit.

De Verenigde Naties schatten dat ongeveer 300.000 mensen onder dwang in deze industrie werken. Ze komen uit meer dan 80 landen. Een VN-medewerker noemt het moderne slavernij. Mensen worden met valse banen gelokt, hun papieren worden afgenomen en wie het dagdoel niet haalt, wordt gestraft.

Cambodja, waar Zembla ook filmde, zegt de afgelopen tijd veel centra te hebben aangepakt. Het ministerie meldt dat 793 verdachte locaties zijn onderzocht, 624 zijn aangepakt en 86 complexen zijn ontmanteld. Ook zijn ambtenaren en politiemensen gearresteerd. Deskundigen vrezen dat criminelen uitwijken naar andere landen, zoals Myanmar.

Waarom zijn Nederlanders een doelwit?

Zembla kreeg in Cambodja inzage in gegevens die de politie in beslag nam. Daarop staan chats met Nederlandse slachtoffers en lijsten met Nederlandse telefoonnummers. De gegevens komen waarschijnlijk uit datalekken die in besloten berichtengroepen worden verhandeld. Over zulke lekken schreven we eerder in Datalekmoe: waarom je toch moet opletten als je gegevens zijn gelekt.

Daarnaast zag Zembla in die groepen vacatures voor Nederlandse medewerkers, tussen juli 2025 en februari 2026. Een Nederlandssprekende chatter wekt meer vertrouwen. Er worden ook Nederlandse simkaarten gebruikt, zodat het nummer er echt uitziet.

Wil iemand videobellen of raakt een slachtoffer achterdochtig? Dan komt er volgens de uitzending een Nederlands “model” in beeld. Het gesprek duurt kort, maar dat is genoeg om iemand opnieuw te laten geloven dat de relatie echt is. Een UNODC-medewerker herkent dat patroon uit andere centra.

Of Kees precies door zo’n centrum in Cambodja is opgelicht, is volgens Zembla moeilijk te bewijzen. Zijn advocaat kon wel volgen waar het geld heen ging. Het kwam via een aantal tussenstappen bij een cryptobeurs terecht. Vier rekeninghouders zijn bekend. Het zijn allemaal Chinese staatsburgers.

Hoe groot is het probleem in Nederland?

De Fraudehelpdesk kreeg in 2025 meer dan 100.000 meldingen. De gemelde schade was samen ruim 68 miljoen euro. Daarvan ging 34,1 miljoen euro om beleggingsfraude. Het echte bedrag ligt hoger, want veel slachtoffers melden niets.

Dat komt door schaamte. Volgens Zembla durven bijna alle slachtoffers die ze spraken niet met hun verhaal naar buiten. Toch zegt de advocaat in de uitzending dat het gewone mensen zijn, zoals jij en ik.

Zo herken je beleggingsfraude

Geen enkel signaal bewijst iets. Samen geven ze wel een duidelijk beeld:

• Onverwacht contact. Iemand die je niet kent, appt je of reageert op een bericht dat nergens op slaat. De scripts van de scamcentra bevatten openingszinnen voor het eerste contact. Een voorbeeld is de vraag of je een appartement te huur hebt.
• Een rijk leven in beeld. Foto’s van paarden, huizen en reizen dienen om vertrouwen te wekken. Ze zeggen niets over wie er echt achter zit.
• Nooit echt ontmoeten. Een videogesprek komt er niet, of is heel kort. Ook een videogesprek bewijst niet dat iemand echt is. Meer over nepbeelden lees je in Deepfakes met echte artsen: hoe Radar een internationale nepvideo-fabriek blootlegde.
• Beleggingstips via de chat. Je nieuwe contact helpt je met het openen van een crypto-account of een app.
• Een kleine winst die echt wordt uitgekeerd. Bij Kees gebeurde dat ook. Het is bedoeld om je meer te laten inleggen.
• Druk en steeds nieuwe redenen. Je moet snel meer geld overmaken. Of je moet eerst kosten of belasting betalen om je geld terug te krijgen. Dat laatste is volgens ABN AMRO een bekend teken van fraude.
• Nederlands taalgebruik of een Nederlands nummer. Dat is geen bewijs. Scamcentra gebruiken Nederlandse simkaarten en Nederlandstalige medewerkers.

Wat kun je doen?

Dit artikel is geen financieel advies. Dit zijn de stappen die banken en meldpunten noemen:

• Stop met overmaken. Betaal ook geen kosten om je geld terug te krijgen.
• Bewaar al het bewijs. Denk aan chats, documenten, bankgegevens en de gegevens van de website of app.
• Bel direct je bank en meld wat er is gebeurd.
• Doe aangifte bij de politie.
• Meld het bij de Fraudehelpdesk, telefoonnummer 088 786 73 72. Controleer de openingstijden op hun website.
• Check of een aanbieder bekend is in het AFM-register of op de waarschuwingslijst.
• Zoek steun. Slachtofferhulp Nederland heeft een online lotgenotengroep voor slachtoffers van online fraude.
• Praat erover, ook met mensen die je vertrouwt. Schaamte is begrijpelijk, maar melden helpt jou en anderen.

Wees verder zuinig met je persoonsgegevens en alert op onverwachte berichten. Meer tips vind je in onze kennisbank over online veiligheid. Ook over AI-influencers die cryptomunten promoten schreven we al.

De uitzending is terug te kijken via NPO Start.

Bronnen

• Zembla (BNNVARA), “De slaven van de scamfabriek” (uitzending 8 oktober 2026)
• Zembla (BNNVARA), “Nederlanders doelwit scamslaven Cambodja”
• Fraudehelpdesk, “Terugblik 2025”
• ABN AMRO, “Cryptofraude”
• Rijksoverheid, “Fraudehelpdesk” (contactgids)