AI kan meer dan teksten schrijven

Kunstmatige intelligentie wordt steeds vaker gebruikt om e-mails te schrijven, presentaties te maken of teksten te verbeteren. Maar dezelfde technologie kan ook worden ingezet om mensen te beïnvloeden.

Dat bleek onlangs uit een gezamenlijk onderzoek van de NOS en Pointer. Volgens hun onderzoek gebruikte tabaksfabrikant Philip Morris een AI-tool waarmee burgers eenvoudig een reactie konden indienen tegen strengere Europese tabaksregels. De teksten werden grotendeels automatisch door AI opgesteld.

De zaak roept een belangrijke vraag op:

Hoe herken je nog wat een echte mening van een burger is en wat door AI is geschreven?

---

Hoe werkte de AI-tool?

De Europese Commissie vroeg burgers om hun mening over nieuwe tabaks- en nicotinewetgeving. Iedereen mocht reageren via een openbare consultatie.

Philip Morris ontwikkelde hiervoor een speciale website.

Bezoekers kregen enkele meerkeuzevragen, zoals:

• – Hoe belangrijk vind je keuzevrijheid?
• – Gebruik je e-sigaretten of nicotineproducten?
• – Ben je voor of tegen strengere regels?

Op basis van deze antwoorden schreef AI automatisch een complete reactie in de ik-vorm. Daarna hoefde de gebruiker alleen nog op verzenden te klikken.

Volgens onderzoek van NOS en Pointer was ongeveer 30% van alle onderzochte reacties uit vijftien Europese landen door AI geschreven.

In Nederland lag dat percentage zelfs rond de 71%.

---

Is dat verboden?

Dat is niet zo eenvoudig.

Iedere burger mag zijn mening geven tijdens een Europese consultatie.

Ook AI mag helpen bij het formuleren van een tekst.

Toch vinden veel deskundigen deze werkwijze problematisch.

Waarom?

Omdat het lijkt alsof duizenden burgers zelfstandig dezelfde zorgen hebben, terwijl de teksten grotendeels afkomstig zijn uit één AI-systeem van een belanghebbend bedrijf.

Dit wordt ook wel astroturfing genoemd.

Daarbij lijkt een spontane burgerbeweging te ontstaan, terwijl deze in werkelijkheid georganiseerd wordt door een bedrijf of belangengroep.

---

AI maakt beïnvloeding veel eenvoudiger

Vroeger kostte het veel tijd om duizenden brieven of e-mails te schrijven.

Met generatieve AI kan dat binnen enkele seconden.

Daardoor wordt het steeds moeilijker om onderscheid te maken tussen:

• – persoonlijke meningen;
• – professionele lobby;
• – automatisch gegenereerde reacties;
• – georganiseerde beïnvloedingscampagnes.

Dat is niet alleen relevant bij tabakswetgeving.

Dezelfde technieken kunnen worden gebruikt bij:

• – verkiezingen;
• – online petities;
• – productreviews;
• – discussies op sociale media;
• – inspraakprocedures van gemeenten;
• – politieke campagnes.

---

Kan AI-tekst worden herkend?

Voor het onderzoek maakten NOS en Pointer gebruik van de AI-detector van Pangram.

Zo’n detector berekent hoe groot de kans is dat een tekst door AI is geschreven.

Belangrijk om te weten is dat AI-detectors geen absolute zekerheid geven.

Ze werken met waarschijnlijkheden.

Wanneer een tekst door een mens wordt aangepast of herschreven, wordt detectie bovendien veel moeilijker.

Daarom zijn AI-detectors vooral geschikt als hulpmiddel en niet als sluitend bewijs.

---

Waarom is AI-geletterdheid zo belangrijk?

Deze gebeurtenis laat zien dat AI niet alleen handig is voor het schrijven van teksten.

AI kan ook worden ingezet om publieke opinies te sturen.

Daarom wordt AI-geletterdheid steeds belangrijker.

Wie digitaal vaardig is, leert onder andere:

• – kritisch kijken naar online informatie;
• – herkennen wanneer AI mogelijk een rol speelt;
• – begrijpen hoe beïnvloeding werkt;
• – verschillende bronnen met elkaar vergelijken;
• – niet alles automatisch voor waar aannemen.

Juist deze vaardigheden worden de komende jaren steeds belangrijker.

---

Wat kunnen we hiervan leren?

AI is een krachtig hulpmiddel.

Dat geldt voor studenten, bedrijven, overheden én burgers.

Maar zoals bij iedere technologie hangt de waarde af van de manier waarop deze wordt gebruikt.

AI kan helpen bij het schrijven van een brief.

AI kan ook worden ingezet om op grote schaal publieke discussies te beïnvloeden.

Daarom is het belangrijk om niet alleen te leren hoe je AI gebruikt, maar ook hoe je AI herkent en kritisch beoordeelt.

Dat is misschien wel één van de belangrijkste digitale vaardigheden van deze tijd.

---

Samenvatting

✔ AI kan complete reacties schrijven voor publieke consultaties.

✔ Bedrijven kunnen AI gebruiken om grootschalige beïnvloedingscampagnes op te zetten.

✔ AI-detectors kunnen aanwijzingen geven, maar bieden geen volledige zekerheid.

✔ Kritisch denken en AI-geletterdheid worden steeds belangrijker voor iedere internetgebruiker.

---

Bronnen

https://nos.nl/artikel/2620686-tabaksgigant-laat-ai-publieksreacties-schrijven-tegen-strengere-eu-regels-dit-is-valsspelen
https://www.pangram.com/
https://www.mirror.co.uk/news/politics/secret-plot-sabotage-governments-vaping-32003707
https://pointer.kro-ncrv.nl/meerderheid-nederlandse-inspraak-op-strengere-eu-tabakswet-afkomstig-van-ai-tool-philip-morris

---

Bijpassende opleidingen van Computerwijs

AI-trainingen – Leer werken met kunstmatige intelligentie en ChatGPT – Computerwijs